|
 |
|
|
|
| |
Ayçekirdek
|
| |
|
| |
|
| |
|
Ayçekirdeği kökeni Kuzey Afrika’ya dayanır. M.Ö. 3000 yıllarında Amerikan Hint kabilelerinin ortak ürünü olan ayçekirdeği bugünün Arizona ve Yeni Meksika civarlarında yetiştirildi. Ayçekirdeği o yıllarda Hintli kabilelerde yaygınlaşmıştır; ekmek ve keklerin içine lezzet katardı. Birçok kabilede yiyeceklerin içine koyarlardı. Ayrıca ayçekirdeği kuruyemiş olarak da tüketilirdi. Yaklaşık 5000 yıllık geçmişi olan ayçekirdeği daha sonra Avrupa’ya ayçekirdeği yetiştiriciliği, İspanyol kâşifler tarafından 1500 yıllarında götürülmüştür.
Anavatanı Amerika kıtası olan ayçekirdeği; ülkemizde en yaygın olarak Marmara bölgesinde yetiştirilir. Ayçekirdeği kuruyemiş olarak Akdeniz ülkelerinde tüketimi yaygındır. Kuruyemişçilerde, marketlerde en önde gelen ürün olan ayçekirdeği günümüzde stadyum yiyeceği olarak da anılır. Ülkemizde Trakya-Marmara, Akdeniz ve Orta Anadolu’da yetiştirilir. Günesin hareketlerini izleyerek ona doğru döndüğü ve güneş battıktan sonra yapraklarını kapattığı için “günebakan”, “gündöndü” ve “günçiçeği” olarak da tanımlanır. Ayçekirdeği bitkisinin 1–5 metre uzunluğunda tüylü bir gövdesi ve genelde irice bir tepsiye benzeyen, çevresi sari çiçeklerle süslü ve ortasında ise çekirdekli yer alan bir başı vardır.
Kurutulup tuzlu, tuzsuz ve az tuzlu (salamura) olarak kavrulduktan sonra kuruyemiş olarak tüketilen çekirdeklerinden bazı ülkelerde ekmek içinde ve kahveye benzer içecek olarak da faydalanılır. Dünya’daki başlıca ayçekirdeği üreticileri sırasıyla Rusya, Ukrayna, Arjantin, Çin, Hindistan, ABD, Türkiye ve Bulgaristan’dır.
- Ayçekirdeği içerisinde yüksek miktarda vitamin E, B1 ve B5 bulunur.
- Ürettiği antioksidanlar kansere karsı koruma özelliği gösterir.
- Ayrıca, E vitamini serbest radikaller olarak bilinen zararlı moleküllerin vücuttan atılmasında etkili olarak kalp hastalıklarına karsı korur.
- Ayçekirdeği kalp dostu olarak bilinen tekli ve çoklu doymamış yağ içermektedir.
- Diğer kuruyemişlerde bulunduğu gibi ayçekirdeği de kötü kolesterolü düşürürken, iyi kolesterolleri sabit tutmaktadır.
- Ayçekirdeğinin %90’i doymamış yağlardan oluşur.
- Ayçekirdeği iyi bir magnezyum kaynağıdır. Birçok araştırmaya göre magnezyum astım ağrılarını azalttığı, yüksek tansiyonu düşürdüğü, migrenden oluşan bas ağrılarını önlediği, kalp ağrılarını ve kalp krizi riskini azalttığı bilinmektedir.
- Ayçekirdeğinde bulunan selenyum; DNA onarımında, hasarlı hücrelerin sentezinde, kanserli hücrelerin artmasını önlemesinde, eskimiş ve anormal hücrelerin ortadan kaldırılmasında etkilidir.
- İçersindeki bakir; vücudun kan hücrelerinde oksijen taşımasını sağlayarak hücrelerde enerji üretilmesini sağlar.
- Ayçekirdeği protein açısından da zengindir; protein vücut doklarını yapan, sabit tutan ve onarması için amino grup asitler salgılar.
- İçersin de bulunan lifler; kan glikozunu üreterek vücuttaki kan kolesterolünü düşürür.
| ADI |
AYÇEKİRDEĞİ |
| AĞIRLIK (GR) |
100 |
| SU |
1,20 |
| ENERJİ (KCAL) |
582 |
| PROTEİN |
19,33 |
| TOTAL LİPİD |
49,80 |
| KARBONHİDRAT |
24,07 |
| LİF |
11,1 |
| ŞEKER |
2,73 |
| MİNERALLER |
|
| KALSİUM |
70 MG |
|
|
|
|
|
|
|
 |
| |
|
|
